İstanbul'da Plaka Krizi Kapıda: Sadece 5 Harf Kaldı
Türkiye genelinde 2018 yılında devreye giren ve 3 harf ile 3 sayı kombinasyonundan oluşan plaka sistemi, yoğun araç sirkülasyonunun yaşandığı İstanbul'da ömrünü tamamlamak üzere. Yaklaşık 8 yıldır uygulanan bu sistemde megakent, diğer şehirlerden hızla ayrışarak harf gruplarının sonuna yaklaştı. Günümüzde "R" ile başlayan plaka harf grubunun dağıtıldığı şehirde, bu seri de hızla tükeniyor. Ticari taksilere tahsis edilen "T" harfi dışarıda bırakıldığında, hususi araçlar için geriye sadece S, U, V, Y ve Z olmak üzere 5 harf grubu kaldı. İstanbul'da her bir harf grubunun ortalama 6 ila 8 ay içinde tükendiği göz önüne alındığında, yeni araç alacakları ve plaka değiştirecekleri yakından ilgilendiren bu sistemin önünde oldukça kısıtlı bir zaman dilimi bulunuyor.
Bu kritik eşiğin aşılması ve tıkanıklığın çözülmesi adına Emniyet Genel Müdürlüğü birimlerinin alacağı yeni kararlar bağlayıcı olacak. Güncel plaka boyutları; il kodu, 3 harf ve 4 sayıyı fiziksel olarak yan yana kaldırabilecek tasarıma sahip olduğu için baskı ve üretim sürecinde herhangi bir teknik sorun öngörülmüyor. Gelecek yeni kararla birlikte sorunu çözmek adına masada iki temel formül öne çıkıyor. Bunlardan ilki, yeni sisteme geçildikten sonra boşa çıkan veya iptal edilen 3 harfli plakaların yeniden dağıtılması; ikincisi ise sayı grubunun 4 haneye çıkartılarak "34 XXX 0001" şeklindeki yeni serilerin basılmaya başlanması. İstanbul dışındaki diğer illerde kısa vadede bir yoğunluk problemi yaşanmazken, megakent için resmi bir düzenlemenin yapılması zorunlu görünüyor.
Mevcut mevzuata göre plaka işlemleri ve değişim şartları ise belirli kurallar çerçevesinde yürütülmeye devam ediyor. Sıfır otomobil alımlarında sistem sıradaki plakayı otomatik olarak atarken, ikinci el araç alımlarında plaka değişimi tamamen alıcının ikamet adresine göre şekilleniyor. Örneğin, İstanbul'da yaşayan bir kişi farklı bir şehir plakasına sahip ikinci el bir araç satın aldığında, noter satışı sırasında plaka değişikliği talep ederek aracına 34 kodlu yeni bir plaka çıkartabiliyor. Ancak aynı şehirden ikinci el bir araç alındığında, özel bir plaka tahsisi yapılmadığı sürece plaka değişimine izin verilmiyor. Bunun yanı sıra, her iki plakası birden kaybolan veya çalınan vatandaşlar da ikamet ettikleri ilin plaka grubundan yeni bir seri alabiliyor. Tüm bu işlemler kapsamındaki plaka basım ücreti ise 2026 yılı itibarıyla 850 Türk Lirası olarak uygulanıyor.
